АИТВ – инфекциясы туралы біліңіз

0
15

АИТВ-инфекциясы адамның иммун тапшылығы вирусының (АИТВ) ағзаға
енуі нәтижесінде дамиды. Көптеген жылдар бойы вирус өзі туралы білмеуі
мүмкін. Алайда, бірте-бірте ол адамды әртүрлі жағымсыз әсерлерден
қорғайтын иммундық жүйені бұзады. Иммунитет айтарлықтай әлсіреген
кезде, дене сау иммундық жүйемен оңай жеңетін аурулармен тиімді күресе
алмайды. Уақыт өте келе жүре пайда болған иммун тапшылығы синдромы –
ЖИТС дамиды. Бұл АИТВ-инфекциясының соңғы кезеңі, онда иммундық
жүйе іс жүзінде жұмыс істемейді және адам бүкіл денеге әсер ететін әртүрлі
ауыр аурулардан зардап шегеді. Бүгінгі күні вирусты толығымен жеңе
алатын құрал жоқ, бірақ АИТВ-инфекциясының дамуын тоқтата алатын және
адамға толыққанды өмір сүруге мүмкіндік беретін дәрілер бар.
АИТВ инфекциясы арқылы беріледі:
— қан
— ұрық
— қынаптық сұйықтық
— емшек сүті
АИТВ жұқтырудың тек 3 жолы бар:
Жыныстық. Сіз презервативтің алдын-алу құралдарын қолданбай кез-
келген жыныстық қатынас кезінде (барлық турлері) жұқтыра аласыз.
Қорғалмаған жыныстық қатынас кезінде инфекция қаупі әрқашан болады,
өйткені серіктес АИТВ жұқтыруы және бұл туралы білмейуі мүмкін.
Әйелдер АИТВ-ға биологиялық тұрғыдан осал, АИТВ – ның еркектен әйелге
жұғу ықтималдығы әйелден еркекке қарағанда 2-3 есе жоғары. Егер жыныс
мүшелерінің, ауыздың, тік ішектің шырышты қабаттарында микротраумалар
болса, инфекция қаупі артады. Мысалы, егер серіктестердің бірінде (немесе
екеуінде де) жыныстық жолмен берілетін инфекциялар болса немесе зорлау,
сондай-ақ жарақат алу қаупімен байланысты жыныстық тәжірибелер болса.
Парентеральді (қан арқылы) – есірткіні көктамыр ішіне енгізу кезінде жалпы
құралдарды (инелерді, шприцтерді, есірткі құралдарын дайындауға арналған
ыдыстарды) пайдалану кезінде; стерильденбеген медициналық құралдарды,
тесетін және кесетін заттарды (ұстараның жүздерін, маникюр керек-
жарақтарын және т.б.) қолдану кезінде. Вирус ағзаға жұқтырған донорлық
қан құю кезінде де енуі мүмкін. Біздің елімізде барлық донорлық қан
міндетті түрде тексеріледі, бұл АИТВ-инфекциясын жұқтыру қаупін толық
азайтады.
Тік жолмен (анадан балаға). АИТВ жұқтырған жүкті әйел вирусты
жүктілік, босану және емшек сүтімен емізу кезінде нәрестесіне бере алады.
Егер сіз антиретровирустық терапия алсаныс, баланы емшек сүтімен
тамақтандырмаңыз және дәрігердің барлық ұсыныстарын орындаңыз, сонда
дені сау бала туылу ықтимал.
АИТВ басқа дене сұйықтықтарында да кездеседі: сілекей, көз жасы, тер және
т.б., бірақ инфекция үшін жеткіліксіз концентрацияда.
АИТВ тұрмыстық және ауа тамшылары арқылы берілмейді. Қол тигізу, қол
алысу, сүйісу, жалпы төсек-орын мен ыдыс-аяқты пайдалану, жөтелу және
түшкіру, жәндіктердің шағуы арқылы жұқтыру мүмкін емес.
АИТВ-ға тестілеу қалай жүргізіледі? АИТВ — ны тексеру процедурасы
бірнеше кезеңнен тұрады:
— Тестке дейінгі кеңес. Бұл пациентке ВИЧ инфекция туралы қажетті
ақпаратты беруге бағытталған дәрігермен әңгіме; тестілеудің қалай өтетіні
және сол немесе басқа нәтиже нені білдіретіні туралы; инфекцияның жеке
қаупін бағалауға және оны болашақта қалай азайтуға болатынын түсінуге
көмектесу.
— Тамырдан қан алу. Бұл процедура қауіпсіз және бірнеше минутты алады.
— Зертханада қанды зерттеу. Қан АИТВ-ға антиденелердің және антигеннің
болуына тексеріледі. АИТВ ағзаға енген кезде иммундық жүйе дәл осы
вируспен күресу үшін арнайы антиденелер шығара бастайды. Қанда АИТВ-ға
антиденелердің және антигеннің болуы адамның жұқтырғанын көрсетеді.
Тест нәтижесі болуы мүмкін:
— Оң. Бұл қанда АИТВ-ға қарсы антиденелер табылғанын білдіреді. Бұл
жағдайда диагнозды растау үшін тағы бір, қосымша қан анализі
тағайындалады.
Теріс. Бұл қандағы АИТВ-ның табылмағанын білдіреді. Мұндай нәтиже екі
жағдайда болуы мүмкін – егер адам АИТВ-ны жұқтырмаса немесе адам
жақында жұқтырған болса және оның иммундық жүйесі тест оларды
«көруге»жеткілікті антиденелер шығаруға әлі үлгермеген болса. Көпшілігінде
антиденелердің жинақталу кезеңі инфекция болған сәттен бастап үш айға
дейін созылады. Бұл уақыт «терезе кезеңі»деп аталады. Егер «терезе
кезеңінде» теріс нәтиже болса, бұл адамның АИТВ жұқтырмағанын
білдірмейді. Сонымен қатар, егер АИТВ бар болса, адам вирусты басқаларға
жұқтыруы мүмкін (біз бұрын айтқан үш жолдың бірі). Сондықтан қауіпті
жағдайдан кейін, мысалы, қорғалмаған жыныстық қатынастан кейін 1 және 3
айдаң соң қайта тексерілген жөн.
АИТВ-инфекциясының алдын алудың негізгі шаралары:
АИТВ-ның жыныстық жолмен берілуінің алдын алу:
— презервативті дұрыс қолдану.
Вирустың парентеральды берілуінің алдын алу (қан арқылы):
— АИТВ-инфекциясынан қорғаудың жалғыз абсолютті сенімді құралы-
есірткіні қолданудан толық бас тарту, бір реттік медициналық құралдарды
пайдалану, жеке гигиена заттарының болуы: ұстара, маникюр керек-
жарақтары.
АИТВ-ның анадан балаға берілуінің алдын алу:
— Болашақ ана баланың денсаулығына сенімді болу үшін АИТВ-ға тест
тапсыруы керек.

Астана қаласы әкімдігінің
«АИТВ инфекциясының алдын алу орталығы» МҚКК
Эпидемиолог-дәрігері, Култанова Б.К

ПІКІР ҚАЛДЫРУ